Een elektrische auto opladen lijkt eenvoudig: je sluit de laadkabel aan en de batterij wordt gevuld. Achter de schermen gebeurt er meer. De auto en het laadpunt controleren eerst of de verbinding veilig is, bepalen hoeveel laadvermogen beschikbaar is en stemmen de laadsessies op elkaar af.

In deze kennisbank lees je hoe het opladen van een elektrische auto werkt, wat het verschil is tussen thuisladen en snelladen, hoe je de laadduur berekent en hoe je met de slimme diensten van Frank Energie automatisch op gunstige momenten kunt laden.

Hoe werkt het opladen van een elektrische auto?

Tijdens een laadsessie doorloopt de auto verschillende stappen:

Je sluit de laadkabel aan.

De laadpaal en auto maken contact en controleren of de kabel correct is aangesloten.

Auto en laadpunt communiceren met elkaar

Ze bepalen onder meer hoeveel vermogen veilig beschikbaar is en hoeveel vermogen de auto kan ontvangen.

De batterij ontvangt gelijkstroom

Een tractiebatterij slaat energie op als gelijkstroom. Bij AC-laden zet de omvormer in de auto de wisselstroom uit het elektriciteitsnet om in gelijkstroom. Bij DC-snelladen gebeurt die omzetting al in de snellader en wordt de gelijkstroom rechtstreeks naar de batterij gestuurd.

De auto regelt de laadsnelheid

Het batterijmanagement systeem bewaakt onder andere de laadstatus en temperatuur. Naarmate de batterij voller wordt, kan de auto het vermogen verlagen. Daarom gaat opladen van bijvoorbeeld 80 naar 100 procent vaak trager dan opladen van 20 naar 80 procent.

Wat is het verschil tussen kW en kWh?

Bij elektrisch rijden worden kW en kWh vaak door elkaar gehaald:

• kW, kilowatt, geeft het laadvermogen aan. Je kunt dit vergelijken met de snelheid waarmee energie naar de batterij stroomt.
• kWh, kilowattuur, geeft de hoeveelheid energie aan. Dit is bijvoorbeeld de grootte van de batterij of het energieverbruik tijdens een laadbeurt.

Een batterij van 60 kWh die met 11 kW wordt geladen, is niet automatisch in 60 ÷ 11 uur volledig vol. In de praktijk spelen ook laadverliezen, de laadcurve, de temperatuur en de laadlimiet van de auto een rol.

Drie manieren om een elektrische auto op te laden

Elektrische auto’s kunnen op drie belangrijke manieren worden opgeladen.

1. Opladen via een stopcontact

Bij Mode 2-laden sluit je de auto met een geschikte mobiele laadkabel aan op een geaard stopcontact. In de kabel zit een beveiligingsmodule die de laadsessie controleert.

Een gewoon stopcontact is vooral geschikt voor incidenteel of langzaam laden. Het beschikbare vermogen is beperkt en de installatie wordt langdurig belast. Gebruik alleen een stopcontact dat technisch in goede staat is en correct geaard is. De Vlaamse overheid adviseert bij Mode 2-laden een maximale stroomsterkte van 10 ampère. Gebruik geen verlengsnoer, kabelhaspel of verdeelstekker: die kunnen bij langdurige belasting warm worden.

2. Opladen aan een laadpaal of wallbox

Mode 3 is de gebruikelijke manier om thuis, op het werk of aan een publieke AC-laadpaal te laden. Het laadpunt heeft een eigen, beveiligde aansluiting en communiceert voortdurend met de auto.

Afhankelijk van de auto, elektrische aansluiting en laadpaal liggen gangbare AC-laadvermogens tussen ongeveer 3,7 en 22 kW. Een laadpaal van 22 kW betekent echter niet dat iedere auto ook met 22 kW kan laden. Kan de boordlader van de auto maximaal 11 kW verwerken, dan blijft de laadsnelheid beperkt tot 11 kW.

3. Snelladen met gelijkstroom

Mode 4 is DC-snelladen. De snellader zet de elektriciteit buiten de auto om in gelijkstroom en levert die rechtstreeks aan de batterij. Daardoor kan een veel hoger laadvermogen worden bereikt.

Snelladers worden vooral gebruikt tijdens langere ritten. Hoeveel vermogen de auto werkelijk ontvangt, hangt onder meer af van:

• het maximale DC-laadvermogen van de auto;
• de laadstatus van de batterij;
• de temperatuur van de batterij;
• de laadcurve van het automodel;
• het vermogen dat de laadlocatie op dat moment beschikbaar heeft.

Bij een hoog batterijpercentage verlaagt de auto doorgaans het laadvermogen. Voor een korte laadstop is laden tot ongeveer 80 procent daarom meestal efficiënter dan wachten tot de batterij helemaal vol is.

AC-laden en DC-laden: wat is het verschil?

Voor dagelijks gebruik is AC-laden meestal praktisch, omdat de auto vaak meerdere uren geparkeerd staat. DC-snelladen is bedoeld voor situaties waarin je in korte tijd veel actieradius wilt toevoegen.

Welke laadstekker heb je nodig?

Type 2 voor gewoon AC-laden

De Type 2-stekker is de Europese standaard voor AC-laden. Veel elektrische auto’s worden geleverd met een losse Type 2-kabel die je kunt gebruiken aan publieke laadpalen zonder vaste kabel.

CCS2 voor snelladen

Voor DC-snelladen gebruiken de meeste moderne Europese elektrische auto’s een CCS2-aansluiting. De CCS-stekker combineert het bovenste deel van een Type 2-aansluiting met twee extra contacten voor gelijkstroom.

Sommige oudere elektrische auto’s gebruiken CHAdeMO. Het is daarom verstandig om vóór een lange rit in een laadapp te controleren welke aansluitingen bij een laadlocatie beschikbaar zijn. Bij snelladers zit de laadkabel normaal gesproken vast aan de laadinstallatie.

Hoe lang duurt het opladen van een elektrische auto?

De laadduur hangt vooral af van de hoeveelheid energie die je moet bijladen en het werkelijke laadvermogen.

Een eenvoudige berekening is:

Laadtijd = benodigde energie in kWh ÷ laadvermogen in kW ÷ laad efficiëntie

Voor een globale berekening kun je uitgaan van ongeveer 90 procent efficiëntie. In werkelijkheid kan de laadtijd langer zijn doordat de auto het vermogen beperkt of aan het einde van de laadsessie terugschakelt.

Rekenvoorbeeld

Je wilt 40 kWh bijladen met een laadvermogen van 11 kW:

40 ÷ 11 ÷ 0,90 = ongeveer 4 uur

Indicatieve laadtijd voor 40 kWh

*Dit zijn rekenvoorbeelden met 90 procent efficiëntie. Vooral bij DC-snelladen is het opgegeven vermogen een maximum. Een auto houdt dit vermogen normaal niet gedurende de hele laadsessie vast.

Wat bepaalt de werkelijke laadsnelheid?

De uiteindelijke laadsnelheid wordt bepaald door de laagste limiet van:

• het maximale AC- of DC-laadvermogen van de auto;
• het vermogen van de laadpaal;
• de elektrische aansluiting van het gebouw;
• het aantal ondersteunde fasen;
• de laadkabel;
• de batterijtemperatuur;
• de laadstatus van de batterij;
• eventuele vermogensverdeling over meerdere laadpunten;
• instellingen voor load balancing of slim laden.

Een auto die maximaal 11 kW AC accepteert, zal aan een laadpaal van 22 kW dus nog steeds met maximaal 11 kW laden.

Een elektrische auto thuis opladen

Thuis laden is handig omdat de auto vaak lange tijd stilstaat. Je sluit hem ’s avonds aan en bepaalt zelf tegen welke laadstatus hij de volgende ochtend klaar moet zijn.

Kies een geschikte laadpaal

Stem het laadvermogen af op:

• het maximale laadvermogen van de auto;
• een eenfasige of driefasige aansluiting;
• het beschikbare vermogen in de woning;
• zonnepanelen;
• een eventuele thuisbatterij;
• toekomstig gebruik, bijvoorbeeld een tweede elektrische auto.

Een zwaardere laadpaal is niet altijd noodzakelijk. Een auto die ’s nachts tien uur geparkeerd staat, kan ook met een lager vermogen voldoende energie bijladen.

Laat de installatie keuren

Een thuislaadpunt moet op een correct beveiligde stroomkring worden aangesloten. Laat het laadpunt installeren door een vakbekwame installateur en laat de aangepaste elektrische installatie vervolgens volgens de toepasselijke Belgische voorschriften keuren. Een laadpunt heeft onder meer passende differentieelbeveiliging nodig.

Registratie bij Fluvius

In Vlaanderen moet een privé laadpunt met een vermogen van 5 kVA of meer sinds juni 2021 bij Fluvius worden aangemeld. Dit geldt voor zowel eenrichtings- als bidirectionele laadpunten op het laagspanningsnet. De registratie verloopt via Mijn Fluvius. Voor Brussel en Wallonië kunnen andere procedures of netbeheerders gelden.

Publiek opladen

Bij een publieke AC-laadpaal gebruik je meestal een laadpas, laadapp of andere betaalmethode om de sessie te starten. Bij laadpalen zonder vaste kabel heb je een eigen Type 2-laadkabel nodig.

Controleer vóór het starten:

• de prijs per kWh;
• eventuele startkosten;
• mogelijke tijds- of rotatie tarieven;
• parkeerkosten;
• het maximale laadvermogen;
• of jouw laadpas of app wordt ondersteund.

Het vermogen dat op de laadpaal staat, is niet altijd het vermogen dat je auto ontvangt. Sommige laadpalen verdelen het beschikbare vermogen over meerdere aansluitingen. Daarnaast kan een auto die slechts één fase gebruikt aan een driefasige laadpaal aanzienlijk langzamer laden.

Stop de laadsessie en verplaats de auto wanneer je voldoende hebt geladen. Zo blijft het laadpunt beschikbaar voor andere bestuurders en voorkom je mogelijke tijds- of rotatie kosten.

Snelladen onderweg

Bij een snellader parkeer je de auto, selecteer je de juiste vaste kabel en start je de sessie met een laadpas, app of beschikbare betaalmogelijkheid.

Voor een vlotte laadstop helpt het om:

• een snellader te kiezen die past bij het maximale laadvermogen van je auto;
• de batterij zo nodig via het navigatiesysteem te laten voorverwarmen;
• met een relatief lage laadstatus aan te komen;
• vooral te laden tot het punt waarop de laadcurve duidelijk terugvalt;
• de route en beschikbaarheid vooraf in een laadapp te controleren.

Een snellader van 300 kW maakt een auto met een maximale DC-laadsnelheid van 100 kW niet sneller. Andersom haalt een auto die 200 kW ondersteunt dat vermogen niet aan een snellader van 50 kW.

Wat kost het opladen van een elektrische auto?

De laadkosten hangen af van de hoeveelheid geladen energie en het volledige tarief van de laadlocatie.

Kosten van één laadsessie

Geladen kWh × prijs per kWh + eventuele aanvullende kosten

Bij publiek laden kunnen daar bijvoorbeeld start-, tijds-, parkeer- of rotatie kosten bij komen.

Kosten per 100 kilometer

Verbruik in kWh per 100 km × prijs per kWh

Een uitsluitend illustratief rekenvoorbeeld:

• verbruik: 18 kWh per 100 km;
• all-in elektriciteitsprijs: € 0,30 per kWh;
• kosten: 18 × € 0,30 = € 5,40 per 100 km.

De werkelijke prijs verschilt per energiecontract, laadpas, exploitant, laadlocatie en tijdstip. Vergelijk daarom altijd het volledige tarief en niet alleen de prijs per kWh.

Opladen met zonnepanelen

Heb je zonnepanelen, dan kun je een deel van de laadbeurt afstemmen op je eigen productie. Dat kan interessant zijn wanneer de auto overdag thuis staat.

Een slim laadpunt of energiemanagementsysteem kan bijvoorbeeld:

• sneller laden bij veel zonneproductie;
• het laadvermogen verlagen wanneer de productie afneemt;
• voorkomen dat de laadpaal tegelijk met andere zware apparaten maximaal vermogen vraagt;
• rekening houden met een thuisbatterij;
• binnen een ingestelde vertrektijd voldoende energie in de auto laden.

Volledig laden op uitsluitend zonnestroom is niet altijd mogelijk. Dat hangt af van het vermogen van de zonnepanelen, het huishoudelijke verbruik, de parkeerduur en de hoeveelheid energie die de auto nodig heeft.

Elektrische auto opladen en het capaciteitstarief

In Vlaanderen wordt een deel van de netkosten berekend op basis van maandpieken. De maandpiek is het hoogste gemiddelde vermogen dat gedurende een kwartier van het elektriciteitsnet werd afgenomen.

Een laadpaal die tegelijk met een oven, warmtepomp of andere grote verbruiker op hoog vermogen werkt, kan zo’n piek verhogen. Je kunt dat beperken door:

• de auto met een lager vermogen te laden;
• het laden over meer uren te spreiden;
• zoveel mogelijk rechtstreeks op zonnepanelen te laden;
• load balancing te gebruiken;
• grote verbruikers niet allemaal tegelijk te activeren.

Fluvius berekent het relevante capaciteitstarief op basis van een voortschrijdend gemiddelde van de maandpieken. Slimme, regelbare laadapparatuur kan helpen om het verbruik beter te spreiden.

Zo werkt Slim Laden van Frank Energie

Met Slim Laden van Frank Energie hoef je niet zelf te bepalen wanneer je auto moet laden. Je koppelt een ondersteunde elektrische auto of laadpaal aan de Frank Energie-app en geeft onder meer aan:

• hoe vol de batterij moet zijn;
• wanneer je wilt vertrekken;
• welke laadstrategie je wilt gebruiken;
• hoeveel ruimte er binnen het huishouden beschikbaar is.

Frank maakt vervolgens automatisch een laadplan. Daarbij kan de slimme aansturing rekening houden met gunstige energie momenten, verschillende energiemarkten, zonnepanelen, het verwachte huishoudelijke verbruik, een thuisbatterij en een ingestelde maandpiek. Het doel is dat de auto op het gewenste vertrekmoment voldoende is opgeladen, zonder dat je ieder uur zelf hoeft te controleren.

Wat heb je nodig voor Slim Laden?

Voor Slim Laden heb je nodig:

• een dynamisch of variabel energiecontract van Frank Energie;
• een ondersteunde elektrische auto óf ondersteunde laadpaal;
• de Frank Energie-app;
• een actieve internetverbinding met de auto of laadpaal.

Niet zowel de auto als de laadpaal hoeven ondersteund te worden. Wanneer de auto compatibel is, kan Frank de laadbeurt in veel gevallen via de voertuig koppeling aansturen. Zijn zowel de auto als de laadpaal compatibel, dan adviseert Frank om alleen de auto te koppelen om tegenstrijdige signalen te voorkomen. De actuele compatibiliteit controleer je altijd in de app of op de pagina van Slim Laden.

Waar werkt Slim Laden?

Slim Laden werkt voor laadsessies op het adres waar Frank Energie de elektriciteit levert. Het is dus bedoeld voor het slim aansturen van de laadbeurt thuis, niet voor publieke laadsessies onderweg.

Toch meteen laden met Boost

Heb je onverwacht snel extra bereik nodig? Met de laadstrategie Boost sla je de prijs- en planningsoptimalisatie tijdelijk over. De auto begint dan direct te laden tot het ingestelde niveau.

Slimme apparaten laten samenwerken met Frank Slim Huis

Een elektrische auto is vaak een van de grootste stroomverbruikers in huis. Daarom kijkt Frank niet alleen naar de laadpaal, maar naar het volledige energiesysteem.

Binnen Frank Slim Huis kunnen gekoppelde apparaten, zoals een elektrische auto, laadpaal, thuisbatterij en warmtepomp, als één systeem worden aangestuurd. Het dagelijkse energieplan kan rekening houden met:

• de weersverwachting;
• verwachte zonneproductie;
• verwacht huishoudelijk verbruik;
• actuele en komende energietarieven;
• het gewenste vertrekmoment van de auto;
• het ingestelde maximale net verbruik;
• de beschikbare capaciteit van een thuisbatterij.

Daardoor hoeft een thuisbatterij bijvoorbeeld niet tegelijk met de auto maximaal van het net te laden. Ook kan zelf opgewekte zonnestroom worden verdeeld over de apparaten die de energie op dat moment het beste kunnen gebruiken.

Met een dynamisch energiecontract toont de Frank Energie-app daarnaast de actuele en komende energieprijzen. Zo krijg je inzicht in de momenten waarop elektriciteit duurder of goedkoper is, terwijl de slimme diensten de aansturing automatisch kunnen uitvoeren.

Veilig je elektrische auto opladen

Houd bij iedere laadbeurt rekening met de volgende punten:

• Gebruik alleen goedgekeurde, onbeschadigde laadkabels.
• Trek de stekker niet aan de kabel uit de aansluiting.
• Gebruik bij laden via een stopcontact geen verlengsnoer of verdeelstekker.
• Laat een thuislaadpunt installeren en keuren.
• Zorg dat laadkabels niet over een openbaar voetpad liggen, tenzij daarvoor een lokaal toegestane en veilige oplossing bestaat.
• Controleer regelmatig of stekkers, kabels of aansluitingen ongewoon warm worden.
• Volg de laad adviezen en laad limieten van de autofabrikant.
• Houd laad poorten en connectoren schoon en vrij van beschadigingen.

Voor dagelijks laden is een vaste laadpaal doorgaans de veiligste en meest praktische oplossing, omdat deze specifiek is ontworpen voor langdurig laden met een hoger vermogen.

Maak het opladen van je elektrische auto automatisch slimmer

Het opladen van een elektrische auto hoeft niet ingewikkeld te zijn. Met een passende laadpaal, een veilige installatie en een laadvermogen dat aansluit op je auto kun je de meeste dagelijkse kilometers gewoon thuis bijladen.

Met Slim Laden van Frank Energie gaat dat nog een stap verder. Je geeft aan wanneer je wilt vertrekken en hoeveel energie je nodig hebt. Frank plant de laadbeurt vervolgens automatisch in en kan daarbij rekening houden met energieprijzen, zonnepanelen, je thuisbatterij en het overige verbruik in huis.