Wil je het EPC berekenen van je woning? Met de Vlaamse online tool Test-uw-EPC kun je snel een indicatie krijgen van je energielabel. Voor een officieel energieprestatiecertificaat moet je echter altijd een erkende energiedeskundige type A inschakelen.

De deskundige onderzoekt onder andere de isolatie, ramen, verwarmingsinstallatie, ventilatie en aanwezige zonne-energie. Op basis daarvan berekent de officiële EPC-software hoeveel primaire energie de woning theoretisch per jaar en per vierkante meter nodig heeft. Het resultaat is een energiescore in kWh/(m² jaar) en een label van A+ tot F.

EPC berekenen in het kort

Je kunt je EPC online inschatten door gegevens over je woning, isolatie en verwarming in te vullen in de tool Test-uw-EPC. De uitkomst is alleen indicatief. Je kunt deze berekening niet gebruiken voor de verkoop of verhuur van een woning, voor de renovatieverplichting of voor een EPC-label premie.

Voor een officieel EPC moet een energiedeskundige type A je woning bezoeken. De deskundige meet de woning op, controleert de gebouwschil en technische installaties en verwerkt alle gegevens in de software van de Vlaamse overheid.

Wat is een EPC?

EPC staat voor energieprestatiecertificaat. Het certificaat laat zien hoe energiezuinig een woning, appartement of andere residentiële gebouw eenheid is.

Op een EPC vind je onder meer:

• de energiescore in kWh/(m² jaar);
• het energielabel van A+ tot F;
• informatie over isolatie en beglazing;
• gegevens over verwarming, warm water en ventilatie;
• informatie over zonnepanelen of een zonneboiler;
• aanbevelingen om de energieprestatie te verbeteren;
• bij eengezinswoningen indicatieve kostenramingen voor bepaalde werkzaamheden.

De EPC-score is geen voorspelling van je werkelijke energierekening. Het is een gestandaardiseerde, theoretische berekening waarmee woningen onderling kunnen worden vergeleken. De berekening kijkt vooral naar de ‘hardware’ van de woning en niet naar het gedrag of de gezinssamenstelling van de bewoners.

Kun je zelf je EPC berekenen?

Je kunt zelf een indicatief EPC-label berekenen, maar geen officieel EPC opstellen. Daarvoor kun je de Vlaamse tool Test-uw-EPC gebruiken.

De tool vraagt onder andere naar:

• het type woning;
• het bouwjaar;
• de grootte van de woning;
• de aanwezige dak-, muur- en vloerisolatie;
• het type beglazing;
• de verwarmingsinstallatie;
• zonnepanelen en andere installaties.

Na het invullen krijg je een inschatting van het EPC-label. Je kunt ook simuleren wat er gebeurt als je bijvoorbeeld extra isolatie, hoogrendementsglas of zonnepanelen plaatst. De tool is vooral geschikt voor woningen die vóór 2006 zijn gebouwd.

Een online EPC-berekening blijft een schatting

De online tool gebruikt maar een beperkt aantal woninggegevens en vult ontbrekende informatie aan met aannames. Daardoor kan het uiteindelijke officiële EPC-label afwijken.

Een belangrijk verschil is dat een energiedeskundige alleen rekening mag houden met isolatie en installaties die zichtbaar zijn of met geldige bewijsstukken kunnen worden aangetoond. Weet je bijvoorbeeld dat er dakisolatie aanwezig is, maar zijn er geen facturen, foto’s of zichtbare delen? Dan kan de deskundige mogelijk niet de volledige isolatiewaarde opnemen.

Hoe wordt de EPC-score berekend?

Vereenvoudigd wordt de EPC-score als volgt bepaald:

Theoretisch jaarlijks primair energiegebruik ÷ bruikbare vloeroppervlakte = EPC-score in kWh/(m² jaar)

Bij de officiële berekening worden verschillende energiestromen, rendementen, warmteverliezen en vaste aannames verwerkt. Daardoor kun je de definitieve score niet betrouwbaar met een eenvoudige rekenmachine bepalen.

Stel dat het berekende primaire energiegebruik van een woning 45.000 kWh per jaar bedraagt en de bruikbare vloeroppervlakte 150 m² is:

45.000 ÷ 150 = 300 kWh/(m² jaar)

Een score van 300 valt volgens de gebruikelijke energieschaal binnen label C. Dit voorbeeld is uitsluitend bedoeld om te laten zien hoe de score wordt uitgedrukt. De officiële berekening is aanzienlijk uitgebreider.

Welke EPC-score hoort bij welk label?

Hoe lager de EPC-score, hoe energiezuiniger de woning.

Heb je een EPC dat vóór 2019 is opgesteld? Dan staat daarop meestal alleen een kengetal en nog geen letter label. Bovenstaande omzetting geeft in dat geval een indicatie. Door wijzigingen in de rekenmethodiek kan een nieuw berekend label afwijken. Alleen een nieuwe berekening met de officiële EPC-software geeft het actuele, rechtsgeldige label.

Welke onderdelen bepalen je EPC-waarde?

Bij het EPC berekenen van een woning kijkt de software naar een combinatie van de geometrie, gebouwschil en technische installaties.

Beschermd volume en vloeroppervlakte

De energiedeskundige bepaalt welke ruimten tot het beschermde volume behoren. Dit zijn doorgaans de delen van de woning die tegen warmteverlies worden beschermd. Vervolgens worden onder meer de gevels, daken, vloeren, ramen en deuren opgemeten.

De verhouding tussen het warmteverliesoppervlak en de bruikbare vloeroppervlakte heeft invloed op de uiteindelijke score.

Dak-, muur- en vloerisolatie

De deskundige controleert waar isolatie aanwezig is, welk materiaal is gebruikt en hoe dik de isolatielaag is. Is de isolatie niet zichtbaar en ontbreekt geldig bewijs, dan moet de deskundige vaak met conservatieve standaardwaarden rekenen.

Bewijsstukken kunnen daardoor een groot verschil maken. Op de website van Vlaanderen staat zelfs een voorbeeld waarbij dezelfde woning zonder voldoende bewijsstukken label F krijgt en met aantoonbare isolatie label C.

Ramen, deuren en beglazing

De EPC-berekening houdt rekening met het type glas, de raamprofielen, deuren en garagepoorten. Hoogrendementsglas en goed isolerende profielen beperken warmteverlies en kunnen de energiescore verbeteren.

De deskundige kan eigenschappen achterhalen via facturen, technische fiches, opschriften in de afstands houder van het glas of vaststellingen tijdens het plaatsbezoek.

Verwarming en sanitair warm water

De verwarmingsinstallatie weegt zwaar mee in de berekening. Er wordt onder andere gekeken naar:

• het type verwarmingsketel of warmtepomp;
• het rendement van de installatie;
• het afgiftesysteem, zoals radiatoren of vloerverwarming;
• de aanwezige regeling;
• thermostatische radiatorkranen;
• de productie en opslag van sanitair warm water;
• eventueel ongeïsoleerde leidingen.

Directe elektrische weerstandsverwarming heeft doorgaans een ongunstige invloed op de score. Een efficiënte warmtepomp kan juist goed scoren, zeker wanneer de technische eigenschappen, zoals de COP, aantoonbaar zijn.

Ventilatie en koeling

Ook het ventilatiesysteem en eventueel aanwezige koeling worden meegenomen. Een energiezuinige woning moet niet alleen goed geïsoleerd zijn, maar ook voldoende en gecontroleerd kunnen ventileren.

Zonnepanelen en zonneboiler

Zonnepanelen en zonnecollectoren kunnen de EPC-score verbeteren. De berekende productie van de zonnepanelen wordt verwerkt in het primaire energiegebruik van de woning.

Een thuisbatterij heeft volgens de huidige EPC-methodiek geen rechtstreeks effect op het label. De berekening gaat er namelijk al van uit dat alle lokaal opgewekte elektriciteit ter plaatse wordt gebruikt. Een batterij kan in de praktijk wel helpen om meer zonnestroom zelf te gebruiken en de energiekosten te optimaliseren.

Waarom verschilt het EPC van je werkelijke energieverbruik?

Het EPC werkt met vaste uitgangspunten, zodat verschillende woningen eerlijk met elkaar kunnen worden vergeleken. De berekening veronderstelt onder andere dat de volledige woning continu tot 18 °C wordt verwarmd en volgens de geldende regels wordt geventileerd.

In werkelijkheid:

• verwarmt niet iedereen alle kamers;
• verschilt de ingestelde temperatuur per huishouden;
• zijn bewoners niet altijd thuis;
• verschilt het warmwatergebruik;
• hebben gezinnen een andere samenstelling;
• kunnen bewoners bewust op goedkope momenten energie gebruiken.

Daarnaast gaat het EPC uit van primair energiegebruik. Binnen de huidige rekenmethodiek wordt elektriciteitsgebruik aan de meter vermenigvuldigd met een primaire energiefactor van 2,5, om onder andere rekening te houden met productie- en transportverliezen. Daardoor kan de berekende EPC-waarde aanzienlijk hoger zijn dan het verbruik dat je zelf op je jaarafrekening ziet.

Officieel EPC laten berekenen in vijf stappen

1. Zoek een erkende energiedeskundige type A

Alleen een door het Vlaams Energie- en Klimaat agentschap erkende energiedeskundige type A mag een officieel residentieel EPC opmaken.

Vergelijk vooraf meerdere deskundigen. Vraag niet alleen naar de prijs, maar ook naar wat bij de opdracht is inbegrepen en wanneer het certificaat beschikbaar kan zijn.

2. Verzamel bewijsstukken

Zorg dat de deskundige zoveel mogelijk betrouwbare informatie ontvangt. Denk aan:

• facturen van isolatiewerkzaamheden;
• facturen en technische fiches van ramen en beglazing;
• informatie over de verwarmingsketel of warmtepomp;
• gegevens van zonnepanelen en een zonneboiler;
• bouwplannen en vergunningen plannen;
• de EPB-aangifte;
• een eerder EPC;
• lastenboeken en uitvoeringsplannen;
• premie- of subsidiedossiers;
• gedateerde foto’s die tijdens de werkzaamheden zijn gemaakt;
• informatie uit de Woningpas.

Op facturen moet een duidelijke koppeling met de betreffende woning kunnen worden gemaakt. Een offerte alleen is vaak onvoldoende, omdat daarmee niet bewezen is dat de beschreven werkzaamheden daadwerkelijk zijn uitgevoerd.

3. Bereid het plaatsbezoek voor

Een plaatsbezoek is altijd verplicht, ook wanneer er al plannen of een ouder EPC beschikbaar zijn. Zorg dat de deskundige toegang heeft tot onder meer:

• alle verdiepingen;
• de zolder en kelder;
• de verwarmingsinstallatie;
• de ventilatie-unit;
• ruimten met boilers of warmwatertoestellen;
• collectieve stookruimten;
• meterkasten en technische ruimten.

Het plaatsbezoek duurt volgens Vlaanderen meestal ongeveer een halve dag. De exacte duur hangt af van de grootte en complexiteit van de woning.

4. De deskundige verwerkt de woninggegevens

Na het bezoek verwerkt de energiedeskundige de opmetingen, bewijsstukken en vaststellingen in de software van de overheid. De software berekent vervolgens de energiescore, het EPC-label en de bijbehorende aanbevelingen.

5. Je ontvangt het officiële EPC

De energiedeskundige dient het certificaat in en bezorgt het officiële EPC aan de eigenaar. Laat je na een renovatie opnieuw een EPC opstellen, dan vervangt het nieuwe certificaat het vorige EPC.

Wat kost een EPC-berekening?

Er is in Vlaanderen geen vaste officiële prijs voor het laten opmaken van een EPC. De kosten hangen onder andere af van:

• het type woning;
• de grootte van de woning;
• de complexiteit van de indeling;
• de beschikbare documenten;
• de verplaatsingskosten van de deskundige;
• eventuele aanvullende simulaties.

Vraag daarom verschillende offertes aan en controleer wat in de prijs is inbegrepen. Een zeer lage prijs is niet automatisch voordeliger als er weinig tijd is voorzien voor het verzamelen, controleren en verwerken van woninggegevens.

Hoelang is een EPC geldig?

Een EPC voor een residentiële eenheid is maximaal tien jaar geldig. Toch kan eerder een nieuw certificaat nodig zijn.

Bij verkoop moet sinds 2022 een EPC worden gebruikt dat in 2019 of later is opgesteld. Een EPC van vóór 2019 kan bij verkoop dus niet meer worden gebruikt, ook wanneer de oorspronkelijke geldigheidsduur nog niet volledig verstreken is.

Een EPC kan daarnaast eerder vervallen wanneer:

• de bestemming van het gebouw verandert;
• de woning wordt uitgebreid;
• het aantal gebouw eenheden verandert;
• de feitelijke situatie niet meer overeenkomt met het EPC;
• een nieuw EPC wordt ingediend.

Heb je energiebesparende maatregelen uitgevoerd? Dan kun je vrijwillig een nieuw EPC laten berekenen om de verbeterde energieprestatie officieel vast te leggen.

Wanneer is een EPC verplicht?

Een geldig EPC is onder meer nodig bij de verkoop, andere notariële overdracht of verhuur van een woning. In een verkoop- of verhuur advertentie moeten het EPC-label of de energiescore worden vermeld.

Een EPC kan daarnaast nodig zijn als bewijs voor:

• de Vlaamse renovatieverplichting;
• Mijn EPC-label premie;
• bepaalde renovatiekredieten;
• andere financierings- of subsidieregelingen.

Wanneer een verplicht EPC ontbreekt, kan het VEKA een boete van €500 tot €5.000 opleggen. Het betalen van de boete neemt de verplichting niet weg: de eigenaar moet alsnog een EPC laten opmaken.

EPC en de renovatieverplichting

Koop je in Vlaanderen een woning of appartement met label E of F? Dan moet het gebouw binnen zes jaar na de authentieke akte worden gerenoveerd tot minimaal label D. Deze termijn van zes jaar geldt zowel voor nieuwe als voor lopende overdrachten en werd definitief goedgekeurd op 12 december 2025.

Na de werkzaamheden moet met een nieuw officieel EPC worden aangetoond dat minimaal label D is bereikt. Het eerder geplande verdere verstrengingspad van de renovatieverplichting wordt volgens het Vlaamse regeerakkoord beperkt tot het huidige niveau van label D.

Vanaf 1 januari 2030 geldt daarnaast een minimale energienorm voor huurwoningen. Open en halfopen woningen moeten dan minimaal label E halen. Voor rijwoningen en appartementen geldt vanaf dat moment minimaal label D. Deze eisen worden later verder aangescherpt.

Nieuw op het EPC sinds 1 juli 2026

EPC’s die vanaf 1 juli 2026 worden ingediend, bevatten twee nieuwe onderdelen:

• een indicatieve inschatting van het benodigde vermogen voor ruimteverwarming;
• een overdracht code waarmee een andere energiedeskundige de invoergegevens kan importeren.

De vermogens inschatting geeft een indicatie van het thermische vermogen dat bijvoorbeeld een toekomstige warmtepomp nodig kan hebben. Het getal heeft geen invloed op de energiescore of het EPC-label en vervangt geen warmteverliesberekening of advies van een installateur.

Het kan wel helpen om een voorgestelde verwarmingsinstallatie beter te beoordelen. Een veel te zware warmtepomp kan vaker aan- en uitschakelen, meer kosten en minder efficiënt functioneren.

Hoe kun je je EPC verbeteren?

Op het EPC staan aanbevelingen voor de verschillende onderdelen van de woning. Welke maatregelen logisch zijn, verschilt per gebouw. Veel voorkomende verbeteringen zijn:

dak, muren en vloer beter isoleren;

enkel of verouderd dubbel glas vervangen;

naden en ongecontroleerde luchtlekken beperken;

een geschikt ventilatiesysteem voorzien;

een verouderde verwarmingsinstallatie vervangen;

verwarmingsleidingen isoleren;

zonnepanelen of een zonneboiler plaatsen;

een efficiënte warmtepomp installeren wanneer de woning daarvoor geschikt is.

Bij eengezinswoningen geeft het EPC voor bepaalde aanbevolen maatregelen ook gemiddelde prijsindicaties. Deze zijn automatisch berekend en houden niet met iedere technische of bouwkundige situatie rekening. Laat daarom een renovatieplan beoordelen door een architect, aannemer of andere bouwprofessional.

Laat het verwachte label vooraf simuleren

Een energiedeskundige type A kan in de EPC-software verschillende renovatie scenario's doorrekenen. Zo krijg je vooraf een indicatie van het label dat na de werkzaamheden haalbaar kan zijn.

Een simulatie-EPC is niet officieel. Voor een EPC-label premie, renovatieverplichting of andere regeling blijft na de werkzaamheden een nieuw officieel EPC nodig.

Van een beter EPC naar slimmer energiegebruik

Een beter EPC betekent dat je woning onder gestandaardiseerde omstandigheden minder energie nodig heeft. Hoeveel je uiteindelijk op je energiefactuur betaalt, hangt ook af van het moment waarop je elektriciteit gebruikt en van de manier waarop grote toestellen samenwerken.

Met de Slimme Diensten van Frank Energie kunnen compatibele apparaten worden opgenomen in één energieplan. De Frank-app houdt daarbij onder meer rekening met je verwachte verbruik, het weer, de productie van je zonnepanelen en de energietarieven.

Zo kan Frank bijvoorbeeld:

• een elektrische auto automatisch Slim Laden op gunstige momenten;
• een thuisbatterij met Slim Stroom Opslaan automatisch laden en ontladen;
• een warmtepomp of airco met Slim Verwarmen iets eerder of later aansturen;
• zonnepanelen met Slim Afregelen tijdelijk afregelen wanneer de situatie op de energiemarkt of het elektriciteitsnet daar aanleiding toe geeft;
• gekoppelde apparaten op elkaar afstemmen om hoge gelijktijdige verbruikspieken te beperken.

Slimme aansturing verandert niet automatisch het officiële EPC-label. Ze helpt vooral om na isolatie en verduurzaming ook het werkelijke energiegebruik, de energiekosten en het capaciteitstarief beter te beheersen. Een thuisbatterij is daarvan een goed voorbeeld: deze telt momenteel niet mee in de EPC-score, maar kan in de praktijk wel helpen om zonnestroom en gunstige energie momenten beter te benutten.